Etniczność w kontekstach bezpieczeństwa - Szyszlak, Elżbieta (Oficyna Wydawnicza Arboretum, 2015)
Mniejszość romska należy do najliczniejszych grup etnicznych zamieszkujących Czechy. Według oficjalnych statystyk, pochodzących z powszechnego spisu ludności z 2011 r. liczba Romów wynosi tu kilkanaście tysięcy. Jednak powszechnym jest pogląd, iż w rzeczywistości społeczność romska jest tu dużo liczniejsza. Mówi się o 200 – 300 tys. Jest to przy tym mniejszość nie tylko liczna, lecz również należąca do najmłodszych, w której największy procent stanowią ludzie młodzi i dzieci. Pozwala to prognozować dalszy wzrost liczebności tej populacji. Równocześnie Romowie w Czechach są społecznością borykającą się z szeregiem problemów, takich jak m.in. marginalizacja społeczna, ubóstwo, wysokie bezrobocie, ograniczony dostęp do edukacji, przestępczość, patologie społeczne, niechęć ze strony społeczeństwa większościowego. Koncepcja zmierzenia się z problematyką romską przyjęta w niniejszej publikacji pozwala z jednej strony na ukazanie złożoności sytuacji badanej mniejszości w Republice Czeskiej, z drugiej zaś na zaprezentowanie wpływu jaki ma na nią, w dużej mierze, „podwójny” charakter tejże społeczności. Z kolei z perspektywy badań nad problematyką etniczną istotne jest przybliżenie kwestii narodowościowych w Republice Czeskiej. W publikacji widoczne jest również ujęcie problematyki mniejszościowej w powiązaniu z zagadnieniami bezpieczeństwa. Niniejsza publikacja stanowi przyczynek do tych badań i akcentowane są w niej bardzo rzadko, jak dotąd, poruszane wątki. Odwołując się bowiem do teorii powstałych na gruncie sekuritologii, a dotyczących bezpieczeństwa w wymiarze jednostkowym i grup społecznych szczególną uwagę poświęcono kwestii bezpieczeństwa kulturowego mniejszości narodowych i etnicznych oraz zagadnieniu sekurytyzacji problematyki mniejszościowej. Zaprezentowana w niniejszej publikacji analiza zagadnień bezpieczeństwa w kontekście problematyki mniejszości narodowych i etnicznych może być użyteczna w kontekście badań nad imigrantami. W przypadku Romów widocznym jest bowiem, iż zagrożenia i problemy zaliczane do kategorii „bezpieczeństwa” jedynie częściowo wynikają z jej statusu jako mniejszości narodowej/etnicznej. W części spowodowane są jej napływowym, „imigranckim” charakterem, związanym z faktem, że współcześnie zamieszkujący ziemie czeskie Romowie przybyli tu po II wojnie ze Słowacji. W efekcie problemy, z jakimi boryka się mniejszość romska można w sposób bezpośredni odnieść do społeczności imigranckich.
Keywords: mniejszość romska; Republika Czeska; Romowie w Czechach; bezpieczeństwo kulturowe mniejszości etnicznych; sekurytyzacja problematyki mniejszościowej