Kalopea Wojciecha Gutkowskiego i jej utopia edukacyjna - Barański, Jarosław (Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, 2017)
"Podróż do Kalopei" Wojciecha Gutkowskiego, będąca w rękopisie już w 1817 roku, jest pierwszą polską utopią postulującą radykalne przeobrażenie porządku społecznego, który powinien opierać się na systemie równości i sprawiedliwości społecznej. Gutkowski umieścił idealne państwo w Australii, do której, zgodnie z treścią książki, dotarł w XI wieku król Polski, Bolesław Śmiały. Utopia edukacyjna Gutkowskiego to myśli, rozwiązania i ustawy pochodzące z tradycji Komisji Edukacji Narodowej i prac Izby Edukacji Publicznej, opierająca się jednak na głębokim przeświadczeniu, że realizacja tych idei możliwa jest jedynie w społeczeństwie opartym na własności wspólnej, które zapewni wszelkie warunki powszechności i bezpłatności pełnej edukacji. Cechą znamienną myśli Gutkowskiego jest postulowanie powszechnego i pełnego wykształcenia dla kobiet, co na początku XIX wieku uznać należy za ideę na wskroś rewolucyjną.
Keywords: edukacja; utopia; Wojciech Gutkowski