Jawność życia publicznego a problem kryzysu demokracji przedstawicielskiej - Jabłoński, Mariusz (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2015)
W opracowaniu podjęty został temat znaczenia tzw. jawności życia publicznego dla oceny standardów współczesnej demokracji. Analiza ta w odniesieniu do podstawowych rozwiązań ustrojowych istniejących w Rzeczpospolitej Polskiej ma na celu próbę ustalenia, czy malejące poczucie wpływu obywateli na sprawy kraju, jak również słaba frekwencja wyborcza w poszczególnych wyborach rzeczywiście świadczyć mogą o zjawisku, które można zakwalifikować jako tzw. kryzys demokracji przedstawicielskiej. Podstawowym założeniem jest ustalenie, iż trwałym fundamentem demokracji – co wydaje się niezależne od stopnia zainteresowania udziałem obywateli w procedurach wyborczych – jest utrwalanie procedur dostępu do tej sfery informacji, która dotyczy działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a które to w państwie totalitarnym były w zasadzie niedostępne. Możliwość sprawowania rzeczywistej kontroli obywatelskiej, wykonywanej w związku z realizacją uprawnień informacyjnych, wzmocniona wolnością prasy i innych środków przekazu, sama w sobie jest gwarancją demokracji. Oczywiste jest przy tym, że żaden system, w tym również demokracja, nie jest doskonały. Dlatego również w ramach demokracji zdarzały się i będą się ujawniać pewne zjawiska, które negatywnie wpływać muszą na ocenę konkretnych procedur, czy zachowania się funkcjonariuszy publicznych. W sytuacji, w której istnieją realne mechanizmy pozwalające na wyegzekwowanie informacji ujawniających pewne odstępstwa od przyjętych reguł, jak również ich rozpowszechnienie i rozpoczęcie publicznej debaty, teza, zgodnie z którą mamy do czynienia z kryzysem demokracji, wydaje się przesadzona. Z kryzysem demokracji będziemy mieli do czynienia zarówno wtedy, gdy tajność stanie się regułą, a nie ustawowo sprecyzowanym wyjątkiem, jak też dopiero wtedy, gdy mimo ujawnionych nieprawidłowości istniejące instytucje prawne nie podejmą lub nie będą zdolne do podjęcia właściwych działań prowadzących do wyciągnięcia stosownych konsekwencji prawnych, politycznych oraz społecznych.
Keywords: przejrzystość działania; autonomia informacyjna jednostki; informacja publiczna; kryzys demokracji; demokracja; transparentność; uprawnienia informacyjne; jawność życia publicznego; transparencia da vida pública; crise da democracia representativa; informaçao pública; acesso aos dados; Polônia