Idea przedawnienia i jej realizacja w polskim kodeksie cywilnym - Kuźmicka-Sulikowska, Joanna (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2015)
W monografii dokonano poszukiwań mających na celu ustalenie, czy, a jeśli tak, to jaka idea przemawia za funkcjonowaniem budzącej wiele kontrowersji instytucji przedawnienia roszczeń, a następnie odniesiono uzyskane wnioski do regulacji polskiego kodeksu cywilnego, poddając analizie to, czy idea ta jest tam rzeczywiście realizowana. Punktem wyjścia były szersze refleksje dotyczące przedawnienia dokonane na gruncie podstawowych koncepcji pojmowania prawa (prawnonaturalnych, pozytywistycznych i realistycznych). Stworzyło to bazę dla dalszych rozważań, w tym szczegółowej analizy uzasadnień podawanych w literaturze prawniczej i orzecznictwie sądowym dla uzasadnienia istnienia instytucji przedawnienia. Aby uzyskać pełniejszy obraz zagadnienia, wyszukano i poddano krytycznej analizie takie uzasadnienia podawane nie tylko na gruncie prawa cywilnego, ale także innych wybranych gałęzi prawa, tak, aby móc ocenić, czy można upatrywać jakiejś ogólnej idei przedawnienia, wspólnej dla całego systemu prawa. Wnioski płynące z tej analizy (poszerzonej o spostrzeżenia dotyczące charakteru wypowiedzi, w których ramach podaje się określone uzasadnienia wspomnianej instytucji) zostały następnie skonfrontowane ze szczegółowymi rozwiązaniami prawnymi regulującymi przedawnienie w polskim kodeksie cywilnym, aby ocenić, czy określona idea jest lub przynajmniej potencjalnie może być na ich gruncie realizowana, czy jest to może jednak wykluczone i zachodzi sprzeczność pomiędzy założeniami, którym miało służyć przedawnienie a realnymi skutkami funkcjonowania tej instytucji (a jeśli tak, to jakie kroki można podjąć de lege ferenda by wyeliminować tę niezgodność). Wśród szczegółowych unormowań poddanych analizie pod tym kątem znalazły między innymi się te określające: przedmiot przedawnienia, jego terminy, a także okoliczności powodujące wstrzymanie rozpoczęcia, biegu lub zakończenia terminu przedawnienia roszczeń, jak również zdarzenia powodujące przerwanie biegu przedawnienia roszczeń oraz skutki upływu terminu przedawnienia. Uwagę poświęcono także kwestiom relacji pomiędzy przedawnieniem roszczenia a rzeczowymi sposobami zabezpieczenia jego spełnienia w postaci zastawu albo hipoteki. Rozważane zagadnienia analizowane były nie tylko w oparciu o materiał normatywny i dorobek doktryny, ale też przy bardzo szerokim uwzględnieniu orzecznictwa sądowego dotyczącego problematyki przedawnienia, tak aby z jednej strony monografia ta – oprócz uwag teoretycznych – zawierała także konstatacje o znaczeniu dla praktyki obrotu prawnego, a z drugiej strony, by czynić spostrzeżenia w odniesieniu do realnej praktyki stosowania przepisów dotyczących przedawnienia. Z przeprowadzonych analiz wyciągnięto szereg wniosków, zarówno szczegółowych, podnoszonych w poszczególnych rozdziałach dotyczących danej problematyki, jak i natury bardziej generalnej, które zawarto w ostatnim rozdziale, formułując na tej podstawie wnioski de lege ferenda.
Keywords: przedawnienie roszczeń; idea przedawnienia; uzasadnienia instytucji przedawnienia; przedawnienie a koncepcje pojmowania prawa; przedmiot przedawnienia; terminy przedawnienia roszczeń; wstrzymanie rozpoczęcia; biegu lub zakończenia terminu przedawnienia roszczeń; przerwanie biegu przedawnienia roszczeń; skutki upływu terminu przedawnienia; sposób uwzględniania przedawnienia