Ruchy społeczne we współczesnej Polsce– uwarunkowania, narzędzia i możliwości - Kobielska, Katarzyna; Madej, Małgorzata (Instytut Politologii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2024)
Ekspertyza analizuje różne obszary wiedzy na temat ruchów społecznych w formie, która ma sprzyjać praktycznemu wykorzystaniu materiału. Wychodzi w rozdziale 1 od naukowego definiowania ruchów społecznych i teorii ruchów społecznych. Pokazuje, w jaki sposób teorie te mogą być przydatne w określaniu celów i strategii działalności, a także w identyfikacji efektywnych środków mobilizacji. Rozdział 2 poświęcony jest oddziaływaniu ruchów na społeczeństwo. Obrazuje fazy działania ruchów, a przede wszystkim repertuary aktywności i formy działania od ekspresji ulicznej przez aktywność polityczną i prawną po akty zaniechania. Analizuje też studium przypadku ruchu na rzecz praw mężczyzn. Rozdziały 3, 4 i 5 odnoszą się do prawnych uwarunkowań funkcjonowania ruchów, zaczynając od mechanizmów wspierania przez państwo ruchów w imię zasady subsydiarności, takich jak wsparcie finansowe i organizacyjne oraz działania symboliczne. Szczególną uwagę poświęcono roli Rzecznika Praw Obywatelskich. Następny rozdział koncentruje się na rozwoju organizacyjnym i związanych z nim regulacjach prawnych. Przygląda się formom prawnym i rodzajom działań organizacji trzeciego sektora, a także współpracy międzysektorowej i dostępnym narzędziom tej współpracy, m.in. konsultacjom społecznym i ciałom doradczym. Rozdział 5 natomiast pokazuje prawne ograniczenia i represje wobec działalności ruchów społecznych. Prezentuje przepisy konstytucyjne i ustawowe, a także przygląda się roli policji jako instytucji limitującej, jak i wspomagającej ruchy społeczne. Odwołuje się również do kategorii obywatelskiego nieposłuszeństwa. Rozdział 6 koncentruje się na szczególnym obszarze funkcjonowania organizacji ruchów społecznych, przyglądając się źródłom ich finansowania. Wskazuje na źródła publiczne i prywatne oraz krajowe i międzynarodowe. Szczególną uwagę poświęcono prawnym regulacjom zbiórek. Natomiast rozdział 7 analizuje powiązania między ruchami społecznymi a sferą polityczną, wskazując na najważniejsze narzędzia oddziaływania na politykę państwa i regulacje prawne, jakimi dysponują ruchy społeczne. Przedstawia prawne i praktyczne uwarunkowania inicjatywy ustawodawczej, konsultacji społecznych i wysłuchań publicznych, a także relacje między ruchami a polityką. Ostatnie dwa rozdziały odwołują się do problematyki marketingu i komunikacji. Rozdział 8 prezentuje możliwości i narzędzia budowania marki ruchu społecznego, a także korzyści z takiej strategii i zaangażowanych w nią aktorów. Wskazuje na konieczność uwzględnienia nie tylko roli liderów i aktywistów, ale także odbiorców i mediów. Natomiast rozdział 9 koncentruje się ściśle na mediach, zarówno tradycyjnych, jak i społecznościowych, omawiając poszczególne platformy, korzyści i zagrożenia z nimi związane, a także narzędzia dostępne ruchom społecznym w tym obszarze. Każdy rozdział zawiera podsumowanie i bibliografię, a przede wszystkim praktyczne rekomendacje dla zaangażowanych działaczy.
Keywords: ruchy społeczne; organizacje społeczne; trzeci sektor; konsultacje społeczne; regulacje prawne; oddziaływanie na społeczeństwo; efektywność ruchów społecznych