Poza racjonalnością ekspercką. Prawomocność społecznej krytyki obostrzeń pandemicznych - Pieńkowski, Piotr
Tematem artykułu jest analiza prawomocności krytyki obostrzeń pandemicznych podejmowanej w ramach racjonalności społecznej. Perspektywę teoretyczną stanowi teoria społeczeństwa (światowego) ryzyka Ulricha Becka. Zgodnie z nią w późnej nowoczesności wzrasta ryzyko zagrożeń, słabnie siła ekspertów i intensyfikują się konflikty dotyczące bezpieczeństwa. W obliczu ryzyka pandemicznego wyróżniono cztery racjonalności: ekspercką, administracyjną, polityczną i społeczną. Zrekonstruowano pandemiczne wymogi, których przestrzeganie podlegało społecznej kontestacji. Zidentyfikowano strategie krytyczne wobec regulacji, zawierające roszczenia do prawomocności. Różnią się one radykalnie od nieprawomocnych strategii totalnej negacji, kwestionujących samo istnienie pandemii czy skuteczność szczepionek. Szczegółowo analizowane jest 13 strategii: odcinanie się od grup uznawanych za nieprawomocne, lekarstwo gorsze od choroby, krytyka myślenia tunelowego, nierówne traktowanie, martwy przepis, nie mamy narzędzi, chcącemu nie dzieje się krzywda, jeżdżę szybko, ale bezpiecznie, za mało restrykcji, obrona autonomii, wynajdowanie sprzeczności, legalistyczna, jest alternatywa. Nakreślono również granice prawomocnej krytyki, a także sformułowano wnioski dotyczące konfliktów w późnej nowoczesności.
Keywords: pandemia; prawomocność; ryzyko; racjonalność społeczna; protesty