Uprawnienia podatnika w zobowiązaniu podatkowym - Nowakowski, Maciej (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego. Wydawnictwo "Szermierz" sp. z o.o., 2024)
Przedmiotem badań w monografii były uprawnienia podatnika będące podstawą do realizacji przysługujących praw zawartych w normach prawnopodatkowych. Nadrzędnym celem badawczym było przyjęcie klasyfikacji uprawnień podatnika w zobowiązaniu podatkowym. W stosunku prawnym zobowiązania podatkowego podstawowym przedmiotem rozważań i zainteresowania doktryny prawa podatkowego jest obowiązek podatkowy stanowiący pozycję wyjściową przy ustalaniu wysokości zobowiązania podatkowego. Natomiast uprawnienie rozpatruje się bardziej w odniesieniu do organu podatkowego, który w połączeniu z przyznaną ustawowo kompetencją uprawniony jest do żądania spełnienia świadczenia podatkowego. Zapomina się jednak, że w ramach stosunku prawnego zobowiązania podatkowego ustawodawca wyraża poprzez normy prawa podatkowego pewne sytuacje, które stanowią o możności przyjęcia odpowiedniego modelu zachowania również przez podatnika. Stanowiło to podstawę do przyjęcia założenia, że w odniesieniu do osoby podatnika ustawy podatkowe wyrażają również pewne uprawnienia. Istnienie uprawnień podatnika jest skutkiem przyjęcia konstrukcji stosunku zobowiązaniowego w prawie podatkowym, jednakże skoro ustawodawca w definicji zobowiązania podatkowego nie użył określenia uprawnienia, a częstokroć z niego korzysta w przepisach prawa podatkowego, należało dokonać uporządkowania terminologicznego w tym obszarze i wskazać, na podstawie jakich kryteriów wyodrębnia się badane zagadnienie. Poprzez dokonanie klasyfikacji na uprawnienia główne oraz uznaniowe ustalono i zbadano uprawnienia podatnika na etapie powstawania, odpowiedzialności, zabezpieczenia oraz wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. W pracy postawiono hipotezę, że realizacja treści uprawnienia związana jest z przyjętą w pracy klasyfikacją, a nie samym przyjęciem odpowiedniego modelu zachowania się przez podatnika, polegającym wyłącznie na wykonaniu określonej czynności. Hipoteza obejmowała także stwierdzenie, że w procesie stosowania prawa podatkowego uprawnienie podatnika na każdym etapie zobowiązania podatkowego przyjmuje zróżnicowaną formę oraz zakres przedmiotowy, będący determinantem treści uprawnienia. Przedmiotem badań było prawo podatkowe, ze szczególnym uwzględnieniem ustawy Ordynacja podatkowa, a także po części szczegółowe prawo podatkowe. Realizacja celu monografii nie byłaby możliwa bez analizy utrwalonych już poglądów doktryny, jak i zbadania orzecznictwa. Pracę przygotowano na podstawie metody dogmatyczno-prawnej. Ponadto w pracy zawarto rozważania teoretycznoprawne. W rozważaniach nad zagadnieniem istoty uprawnienia posłużono się metodą historyczno-prawną, która pozwala na określenie genezy uprawnienia, a także wskazanie na podstawy źródeł uprawnienia w Konstytucji RP.
Keywords: uprawnienie podatnika; prawa podatnika; uprawnienia podatkowe; zobowiązanie podatkowe