The Search for Origins of Sex Differences in Disgust Sensitivity - Stefańczyk, Michał
Wrażliwość na wstręt, rozumiana jako skłonność do doświadczania emocji obrzydzenia (Shook et al., 2019), to mechanizm służący unikaniu ryzyka (Sparks et al., 2018), którego celem jest ustrzec nas przed potencjalnie zagrażającymi obiektami lub ludźmi (Curtis et al., 2011). Jednym z najsilniej wpływających na wrażliwość na wstręt czynników jest płeć – kobiety są bardziej wrażliwe na obrzydzenie niż mężczyźni (meta-analiza dostępna w Sparks et al., 2018). Powody tej międzypłciowej różnicy pozostają jednak niejasne. W swojej pracy doktorskiej przetestowałem szereg hipotez mających na celu wyjaśnienie tego zjawiska. Wyniki przeprowadzonych przeze mnie badan opisałem w serii pięciu manuskryptów:- Stefanczyk, M. M., Lizak, K., Kowal, M., & Sorokowska, A. (2022). “May I present you: my disgust!” Declared disgust sensitivity in the presence of attractive models. British Journal of Psychology, 113(3), 739-757. https://doi.org/10.1111/bjop.12556.- Stefanczyk, M. M., Rymaszewska, M., & Lachowicz-Tabaczek, K. (2023). Far from disgusted: The relationships between disgust sensitivity, dark personality traits, and biological sex. Personality and Individual Differences, 202, 111983. https://doi.org/10.1016/j.paid.2022.111983.- Stefanczyk, M. M., &, Zielińska, A. (2024). Are cooks more disgust sensitive? Preliminary examination of the food preparation hypothesis. Appetite, 192, 107117. https://doi.org/10.1016/j.appet.2023.107117.- Stefanczyk, M. M., &, Pieniak, M. (2024). Sex Differences in Pathogen Disgust Sensitivity - Testing the Coalitional Hunting and Warfare Hypothesis. Evolutionary Behavioral Sciences, [przyjęte do publikacji, w druku]. doi: 10.1037/ebs0000361.- Stefanczyk, M. M., Adamczyk, L., Ciniawska, A., Czulak, M., Fuławka, K., Galka, K., Hibino, M. W., Ipnar, P., Jedrusik, P. J., Mikołajewska, Z., Pytlińska, A., Wroblewska, K., Sorokowska, A. Parents are less disgust sensitive than childless individuals, and a child’s presence has no effect on disgust sensitivity of a parent. [druga runda recenzji w: Parenting: Science and Practice]. Dotychczas żadne badania empirycznie nie testowały genezy różnic międzypłciowych we wrażliwości na obrzydzenie. Jest to zaskakujące, jeśli weźmie się pod uwagę, że fenomen kobiet będących bardziej wrażliwymi na wstręt niż mężczyźni występuje w różnych kulturach i jest notowany od początku badań nad wrażliwością na obrzydzenie aż po dziś. Kiedy do dopełnienia obrazu doda się także znaczący rozmiar tego efektu, trudno jest wówczas uznać istnienie różnic międzypłciowych we wrażliwości na wstręt za przypadek. Natknąwszy się na ten spójny wzorzec wyników, postanowiłem zastosować naukowe, empiryczne podejście, aby zidentyfikować i wyjaśnić jego przyczyny. Kwestia ta nie jest jednak tylko akademickim sporem na teoretyczny temat - może potencjalnie pomóc w zrozumieniu wielu tematów istotnych dla współczesnej polityki i fenomenów społecznych na Zachodzie, ponieważ wrażliwość na obrzydzenie jest silnie powiązana ze zjawiskami takimi jak ksenofobia, homofobia, zaburzenia psychiczne, podejmowanie decyzji moralnych czy poglądy polityczne i preferencje wyborcze. Suponuję, że zrozumienie, skąd biorą się różnice między mężczyznami i kobietami we wrażliwości na wstręt, może być krokiem w kierunku naukowego, opartego na dowodach podejścia do wyżej wymienionych zjawisk społecznych. Niniejsza rozprawa obejmuje badania, w których po raz pierwszy empirycznie weryfikowano hipotezy społeczno-ewolucyjne dotyczące pochodzenia różnic między kobietami i mężczyznami we wrażliwości na obrzydzenie. Poniżej przedstawiam streszczenie moich badań w tej dziedzinie, poprzedzone teoretycznym wstęp dotyczącym wstrętu i różnic płciowych we wstręcie, a także potencjalnymi wyjaśnieniami tych ostatnich.
Keywords: obrzydzenie; wstręt; wrażliwość na obrzydzenie; wrażliwość na wstręt; różnice międzypłciowe; płeć