Migranci z Białorusi w Polsce. Potrzeby i oczekiwania - Dolińska, Kamilla; Makaro, Julita (Centrum Mieroszewskiego, 2024)
Opracowanie pt. Migranci z Białorusi w Polsce. Potrzeby i oczekiwania jest odpowiedzią na potrzebę poszerzania wiedzy na temat istotnej dla budowania zróżnicowania etnicznego Polski, ale „niewidzialnej” kategorii migrantów. Wiedzę tę należy rozwijać, korzystając po pierwsze z danych urzędowych, gromadzonych w rożnego rodzaju instytucjach rządowych i samorządowych, a po drugie – z danych wywołanych przez badaczy zainteresowanych kwestiami różnicowania się polskiego społeczeństwa, przede wszystkim właśnie za sprawą przybywających z Białorusi migrantów. Dlatego też opracowanie składa się z trzech rozdziałów, w których uwzględniono oba rodzaje źródeł danych. Rozdział pierwszy Migracje z Białorusi do Polski w świetle statystyk państwowych ma jedynie charakter poglądowy i jest przedstawieniem danych, bez pogłębionych analiz obrazujących skalę i dynamikę białoruskiej migracji. Za ich wyznaczniki przyjęte zostały m.in.: wnioski o ochronę międzynarodową, zezwolenia na pobyt stały i czasowy, wnioski o przyznanie Karty Polaka, ale też liczba wydanych wiz, zezwoleń na pracę oraz liczba osób zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych i tych, którym zostało przyznane polskie obywatelstwo. Drugi rozdział Badania Białorusinów stanowi krótkie omówienie dotychczasowego stanu badań nad społecznością białoruskich migrantów w Polsce, ale ograniczone do czasów najnowszych. Granicą czasową jest rok 2020, kiedy to, jak pokazują przywołane statystyki, znacząco zmieniła się dynamika i charakter migracji z Białorusi. Rozdział trzeci Potrzeby i oczekiwania migrantów z Białorusi w opiniach liderów białoruskiej społeczności zawiera wyniki badań jakościowych zrealizowanych w okresie lipiec–wrzesień 2024. Zgromadzone doświadczenia, opinie i oceny badanych pozwoliły w tym rozdziale: przedstawić ocenę białoruskiej migracji i jej skutki dla Białorusi i Białorusinów, opisać społeczność białoruskich migrantów z uwzględnieniem zarówno cech łączących, jak i kwestii, które ją różnicują (kontekstem dla ich wskazania stała się doświadczana sytuacja migracyjna) oraz zarysować trudności życia na emigracji (w tym problemy i potrzeby, a także oczekiwania kierowane pod adresem polskich instytucji i społeczności przyjmującej). Całość opracowania zamykają Rekomendacje, wskazujące na potencjał białoruskiej społeczności migracyjnej, sposoby jego wzmacniania oraz tworzenia warunków temu sprzyjających. Kierowane są one zarówno do społeczności przyjmującej, jak i białoruskich migrantów.
Keywords: migracje; diaspora; Białorusini; migranci z Białorusi w Polsce; migracja ekonomiczna; migracja polityczna