Die Berliner Großbanken und die NS-Judenvernichtung in Polen 1939–1945 - Loose, Ingo (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2004)
Przedmiotem artykułu jest analiza działań i pracy berlińskich tzw. dużych banków (Grossbanken) w Polsce w latach 1939-1945 na tle zagłady Żydów. W ostatnim czasie są prowadzone w Niemczech intensywne badania nad problematyką historii przedsiębiorstw (Unternehmensgeschichte) w Trzeciej Rzeszy. Pomimo to, kwestia dotycząca kredytowości w okupowanej Polsce pozostąje wciąż w cieniu tych badań. Filie berlińskich banków, które otwarto w Polsce zwłaszcza po 1 września 1939 roku, odegrały jednakże olbrzymią rolę w procesie pauperyzacji społeczeństwa polskiego i żydowskiego. Ów fakt został dopiero w ostatnich latach uznany przez historyków za ważną cechę strukturalną w zakresie genezy holocaustu. Dzięki ścisłej współpracy z hitlerowskimi władzami okupacyjnymi, różnymi delegaturami SS, Głównym Urzędem Powierniczym Wschód (HTO) i jego odpowiednikiem w Generalnym Gubernatorstwie (GG), dopiero właśnie banki umożliwiły precyzyjne objęcie tzw. „obconarodowej” (fremdvolkisch) i żydowskiej własności, ostatecznie zarekwirowanej i skonfiskowanej. Niemieckie instytucje kredytowe współpracowały ponadto bardzo prężnie (przez udzielanie kredytów wg kryteriów politycznych i koordynację w sprawie likwidacji bankowości polskiej i żydowskiej) w germanizacji na tzw. „ziemiach wcielonych do Rzeszy". Pole manewru jednakże, jakie miały banki niemieckie w Polsce wobec władz nazistowskich, bjło znikome. Niewątpliwie jednak banki podwyższyły efektywność polityki hitlerowskiej w Polsce. Powiązania kredytowe z licznymi gettami, zakładami zatrudniającymi żydowskich pracowników przymusowych i w końcu z interesami prowadzonymi bezpośrednio w związku z „Akcją Reinhard” również świadczą o tym, że niemieckie instytucje kredytowe dysponowały dokładną wiedzą na temat masowych mordów dokonywanych na polskich Żydach. Na podstawie faktów mówiących o tym, że banki przeprowadzały dość intratne transakcje także w dziedzinie charakteryzującej się terrorem i zbrodniami masowymi o niewyobrażalnych rozmiarach, można postawić hipotezę, iż ogólnie niemiecka okupacja w Polsce oraz szczególnie nazistowska polityka wobec Żydów była akceptowana i uważana za zgodną z własnymi celami ekonomicznymi także w zakresie bankowości.
Keywords: instytucje kredytowe; III Rzesza; banki; Holocaust