Ûridična doktrina âk rìznovid doktrini pravovoï - Rabìnovič, Petro (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2022)
Artykuł jest poświęcony ogólnej teoretycznej charakterystyce zjawiska legalności prawa. Od dłuższego czasu autor wielokrotnie przekonywał, że każdy badacz używający w swojej pracy przymiotników wywodzących się z terminu „prawo” („legalny”, „legalna”, „legalne”, „legalni”, „prawny” itp.) powinien najpierw zadeklarować, jakim pojmowaniem prawa się posiłkuje. Wszak jak wiadomo, wszystkie dotychczasowe interpretacje tego terminu są pluralistyczne. Prawdopodobnie pozostanie tak w przyszłości, zwłaszcza zważywszy na niemożliwą do pokonania heterogeniczność społeczną społeczeństw we współczesnym świecie. Jeśli się tego nie uwzględni, wówczas dyskusja poświęcona zagadnieniom z wykorzystaniem tych przymiotników może przypominać rozmowę niewidomych z głuchymi. Własność „legalności” jest zwykle kojarzona z regulacjami państwowymi, z wolą organów państwowych. Podczas gdy wśród innych rodzajów rozumienia prawnego (w szczególności „naturalnych” czy socjologicznych, w tym komunikacyjnych lub psychologicznych) często w ogóle nie wspomina się o takich regulacjach, choć przymiotniki te są używane. Zatem w tym ostatnim przypadku doktryny prawne nie będą się mieściły w zbiorze opartym na pozytywistycznym rozumieniu prawa, więc nie mogą być uważane za dosłownie „prawne”, chociaż pozostaną doktrynami prawnymi. Na podstawie lwowskich badań przeprowadzonych pod moim kierownictwem na początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku (wyniki ich opublikowałem w szczególności w artykule „Zjawiska prawa: konieczna interpretacja” [„Prawo Ukrainy” 2019, nr 6], a także podręczniku „Podstawy teorii i filozofii prawa” [Lwów 2021, autorstwo zbiorowe]) liczba zjawisk prawnych sięga prawie piętnastu. W tym ujęciu „prawność” i „legalność” trudno uznać za jednoznaczne właściwości, cechy charakterystyczne pewnych zjawisk społecznych. Dlatego nie każda doktryna prawna (w tym właśnie zdefiniowanym sensie), czyli deklarowana, popierana, realizowana przez państwo (reprezentowane przez jego organy i urzędników) nie zawsze jest prawna i nie wszystkie podmioty można zakwalifikować jako legalne.
Keywords: doktryna; rozumienie prawne; doktryna prawna; doktryna prawnicza; doktrina; pravorozumìnnâ; pravova doktrina; ûridična doktrina