Legal issues of copyright and related rights protection under Ukrainian legislation - Yavorska, Oleksandra (Lʹvìvsʹkij nacìonalʹnij unìversitet ìmenì Ìvana Franka, 2021)
Na podstawie analizy obowiązującego ustawodawstwa Ukrainy badano sposoby ochrony praw autorskich i pokrewnych w przypadku ich naruszenia. Ustalono, że dany podmiot może skorzystać z ogólnych środków prawa cywilnego; w umowie mogą być określone szczególne sposoby ochrony naruszonych praw, podmiot praw autorskich/pokrewnych może korzystać ze specjalnych metod ochrony określonych w Ustawie Ukrainy „O prawie autorskim i prawach pokrewnych”; sąd z własnej inicjatywy może wybrać skuteczny sposób ochrony naruszonego prawa. Analiza orzecznictwa wskazuje na przewagę takiego sposobu ochrony naruszonych praw, jak roszczenie o odszkodowanie. Stosując tę metodę ochrony, podmiot, którego prawo zostało naruszone, musi udowodnić jedynie fakt naruszenia. Do tej pory zmieniła się procedura obliczania wysokości odszkodowania, co spowodowało problemy z obliczaniem jego wysokości. Dlatego taka powszechna metoda ochrony praw autorskich / praw pokrewnych prawie nie istnieje. O ochronę naruszonych praw autorskich/pokrewnych mogą się ubiegać: osoby, którym przyznano wyłączną licencję na korzystanie z przedmiotów objętych prawem autorskim / prawami pokrewnymi; organizacje zbiorowego zarządzania (OZZ), biorąc pod uwagę zakres ich działalności, zgodnie z instrukcjami podmiotów odpowiednich praw; stowarzyszenia podmiotów praw autorskich/pokrewnych, których głównym celem jest ochrona praw autorskich/praw pokrewnych. OZZ występują do sądu w imieniu podmiotóww celu ochrony ich praw majątkowych zgodnie z ustawowymi uprawnieniami i poleceniami tych podmiotów, wykonania innych czynności przewidzianych prawem oraz pełnomocnictw niezbędnych do ochrony praw majątkowych podmiotów, w których interesie organizacja działa. Taka organizacja, po wytoczeniu pozwu, nie jest powodem, ponieważ chodzi do sądu w celu ochrony praw innych osób, a nie swoich. Powodem jest właściwy podmiot, którego interesami zajęła się OZZ. Przeanalizowano nowości projektu ustawy „O prawie autorskim i prawach pokrewnych”. Uwzględniając dyrektywę 96/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady „O prawnej ochronie baz danych”, w projekcie proponuje się konsolidację praw sui generis do nieoryginalnych baz danych i nieoryginalnych obiektów wygenerowanych przez program komputerowy (programy), bez bezpośredniego udziału osób fizycznych w ich formowaniu. Prawa sui generis są chronione w taki sam sposób, jak prawa autorskie / prawa pokrewne. Zbadano jurysdykcję sporów dotyczących ochrony praw własności intelektualnej. Takie kategorie sporów są obecnie rozpatrywane przez różne sądy, co jest nieskuteczne. Koncentracja spraw z zakresu ochrony własności intelektualnej w sądzie wyspecjalizowanym, którego sędziowie posiadają wiedzę zawodową, zapewniłaby dobrą jakość rozstrzygania sporów w odpowiedniej kategorii. Jednak Najwyższy Sąd Własności Intelektualnej na Ukrainie jeszcze nie zaczął funkcjonować i perspektywy jego działania są dość niepewne.
Keywords: prawo autorskie; prawa sui generis; metody ochrony; sui generis; avtorsʹkì prava; sposobi zahistu