Prezentacja konferencja Warszawa 2023 - Paradowska, Monika (2023)
Aby rozwijać zrównoważoną mobilność miejską, opracowano wiele narzędzi o charakterze twardym, mających skłonić kierowców do rezygnacji z samochodu, a jednocześnie podnieść atrakcyjność alternatywnych form przemieszczania się. Zwiększeniu skuteczności i akceptacji środków twardych służyć mają narzędzia miękkie, oparte na budowaniu postaw prośrodowiskowych i prospołecznych i promowaniu zrównoważonej mobilności. Narzędzia miękkie bywają jednak niedoceniane, mimo że mogą zwiększyć akceptację restrykcji dla kierowców oraz domykać lukę „postawa – zachowanie”, występującą, gdy rzeczywiste zachowania konsumentów są rozbieżne z ich nastawieniem do tych zachowań. Mobilność nadal pozostaje obszarem, w którym występuje duża luka „postawa – zachowanie” ze względu na małą skłonność do rezygnacji z samochodu, nawet pomimo rosnącej świadomości ekologicznej Polaków. Na tym tle, projekt miał na celu określenie, w jakim stopniu różne kombinacje bezpośredniej, popartej bodźcami wizualnymi informacji o prywatnych i zewnętrznych kosztach i korzyściach wpływają na zamianę samochodu na bardziej zrównoważone środki transportu miejskiego i tym samym ograniczają lukę „postawa – zachowanie”. Dla realizacji celu wykorzystano założenia ekonomii behawioralnej oraz dorobek studiów nad zrównoważoną konsumpcją i opracowano badania eksperymentalne przy zastosowaniu techniki CAWI. Badanie przeprowadzono w marcu 2023 r. wśród mieszkańców Wrocławia w wieku 30-40 lat, posiadających prawo jazdy oraz samochód do dyspozycji. Respondentów podzielono na 4 równoliczne grupy A, B, C i D, spośród których trzy (B, C i D) otrzymały w eksperymentalnej części kwestionariusza odmienne informacje wizualne nawiązujące do kosztów i korzyści prywatnych oraz społecznych i środowiskowych wynikających z bardziej zrównoważonych zachowań transportowych. Wyniki badań potwierdziły występowanie efektów framingu, awersji do straty oraz posiadania, a także odmienność reakcji na różne bodźce wizualne i tym samym różną ich skuteczność w domykaniu luki „postawa – zachowanie”. Poświadcza to niewykorzystany potencjał narzędzi miękkich w transformacji ku zrównoważonej mobilności, a także potrzebę dalszego rozwoju modelu behawioralnego użytkowników samochodów pod względem opracowywania i testowania skutecznych narzędzi marketingu społecznego i wykorzystania ich w polityce zrównoważonej mobilności miejskiej.
Keywords: luka „postawa – zachowanie”; zachowania transportowe; zrównoważona mobilność miejska; narzędzia twarde i miękkie; efekt framingu