Wędka zamiast ryby – spółdzielczość socjalna jako aktywny środek walki z wykluczeniem - Pleśniak, Marcin (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2023)
Artykuł niniejszy ma na celu ukazanie spółdzielczości socjalnej, jako aktywnego środka aktywizującego, będącego swoistą „wędką” rzucaną osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym w celu poprawy ich sytuacji zawodowej i społecznej. Spółdzielnie socjalne działają w Polsce od 2004 r. i są według autora najaktywniejszą odpowiedzią na wynikające z szybkiej transformacji społeczno-gospodarczej zjawisk wykluczenia społecznego. Spółdzielnie socjalne są najnowszym rodzajem spółdzielni, realizują one cele gospodarcze i reintegracyjne. Spółdzielnie te są zakładane przez określony krąg założycieli/członków pochodzących ze ściśle limitowanych grup zagrożonych wykluczeniem, w skład którego wchodzą m.in. osoby bezrobotne, niepełnosprawne czy wychodzące z nałogów. Struktura zarządcza spółdzielni socjalnych jest dość rozbudowana i jest nastawiona na partycypację osób zagrożonych wykluczeniem w zarządzaniu tą osobą prawną. Tak zarysowana spółdzielnia socjalna, jako samodzielna osoba prawna została zestawiona z zakładami aktywności zawodowej i warsztatami terapii zajęciowej, które mogą stanowić swoiste przedsionki przed podjęciem działalności w spółdzielniach socjalnych. Są one podmiotami owszem wyodrębnionymi organizacyjnie, lecz niesamodzielnymi prawnie podlegającymi organizacjom je tworzącym. Ponadto nie prowadzą działalności gospodarczej, bo są dedykowane tylko osobom niepełnosprawnym. Nie są one zdecydowanie tymi „wędkami” pozwalającymi samemu zarządzać swoim życiem zawodowym i społecznym, lecz mogą stanowić potencjalny wstęp do działalności w spółdzielniach socjalnych.
Keywords: spółdzielnie socjalne; warsztaty terapii zajęciowej; zakłady aktywizacji zawodowej; reintegracja zawodowa i społeczna; rehabilitacja zawodowa i społeczna; aktywizacja; wykluczenie społeczne; niepełnosprawność