Substytucja leków w aptece ogólnodostępnej podczas pandemii COVID-19 - Szpala, Magdalena (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2022)
Substytucja leku w aptece polega na zamianie preparatu, pierwotnie zaordynowanego na recepcie przez osobę uprawnioną do jej wystawienia, przez osobę uprawnioną do wydawania produktu leczniczego. Proces ten zachodzi podczas zakupu leku w aptece ogólnodostępnej. Uczestniczą w nim pacjent oraz farmaceuta lub technik farmaceutyczny. Kwestie prawne zamiany leku reguluje ustawao refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych z dnia 12 maja 2011 roku. W Polsce możliwa jest substytucja leku oryginalnego na lek generyczny, leku generycznego na oryginalny lub też leku generycznego na inny generyczny. Lek oryginalny to taki, który został wprowadzony na rynek jako pierwszy i podlegał początkowo ochronie patentowej. Leki generyczne są według Światowej Organizacji Zdrowia zamiennikami leku oryginalnego. Nie posiadają patentu i mogą zostać wprowadzone dopiero po wygaśnięciu ochrony patentowej leku oryginalnego. Proces dopuszczania ich do obrotu jest uproszczony w stosunkudo leku oryginalnego. Powodami zamiany leku w aptece są najczęściej względy ekonomiczne, czyli niższa cena zamiennika lub niedostępność pierwotnie zaordynowanego leku w aptece. Pandemia COVID-19 przyczyniła się do braków leków w aptekach, szczególnie na jej początku. Przyczyn deficytów poza przewyższeniem podaży przez popyt upatruje się w tym, że zarówno leki, jak i surowce sąw znacznym stopniu importowane z Chin i Indii. Niniejsze rozważania zawężono tylko do leków dostępnych na receptę. Celem pracy jest przedstawienie zjawiska substytucji leków w aptece ogólnodostępnej, które to zjawisko można zaobserwować podczas pandemii COVID-19. Analizie poddano dane rynkowe, udostępnione na potrzeby niniejszej pracy przez PEX PharmaSequence Sp. z o.o. Podczas pandemii COVID-19 nastąpił wzrost skali substytucji. W 2019 roku zamienionych zostało 3,73% wszystkich leków przepisanych na recepcie, podczas gdy w 2020 było ich 5,50%. Wnioski wynikające z publikacji wskazują na konieczność dalszej obserwacji zjawiska zamiany leku w aptece przez osoby upoważnione do wydawania produktów leczniczych i ciągłego podejmowania problemu z perspektywy różnych dyscyplin naukowych.
Keywords: substytucja apteczna; substytucja generyczna; COVID-19; apteka ogólnodostępna