Libertarianizm Murraya Rothbarda jako paradygmat myślenia o państwie i prawie - Juszczak, Jakub (Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2021)
Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie doktryny libertarianizmu ( zwanej także anarchokapitalizmem) Murraya Rothbarda, amerykańskiego filozofa prawa i ekonomisty należącego do metodologicznej Szkoły Austriackiej, jako przykładu doktryny prawnonaturalnej, należącej do szerszego paradygmatu prawnonaturalnego, a jednocześnie odróżniającego się w sposób istotny od poprzedzających go ujęć, stanowiąc tym samym istotną alternatywę wobec paradygmatu pozytywistycznego w teorii prawa. Publikacja porusza kwestie prawa naturalnego w libertarianizmie i wywodzenia z niego praw, w opozycji do prawa stanowionego, w którym to prawa jednostki ustanawiane są i ograniczane przez akt rangi konstytucyjnej. Ze względu jednak na próby uwzględnienia w ramach systemu praw i wolności człowieka praw socjalnych, z konieczności prowadzą one do systemu niespójnego, niestabilnego i nieklarownego, czyniąc ten system nieprzewidywalnym dla obserwatora. W ostateczności zaś prowadzą one do szerokiego naruszania praw własności pod pozorem ochrony innych praw. Podejście libertariańskie, oparte o traktowanie praw człowieka jako pochodnej absolutnych praw własności, tworzy wspólny mianownik wszystkich praw, pozwala na rozwiązanie tego problemu i stanowi podstawę do krytyki systemu prawa stanowionego. Publikacja rozważa także problem definiowania własności poprzez ograniczanie jej prawami socjalnymi, typowe dla państw Europy Środkowej z perspektywy libertariańskiej. Ograniczanie, jako naruszające zasady uzyskiwania sprawiedliwie własności, jest uznawane przez myślicieli libertariańskich za wewnętrznie sprzeczne z istotą własności jako instytucji rozwiązującej problem dystrybucji dóbr rzadki. Artykuł kończy się przyczynkiem do rozważań historycznoprawnych, prowadzonych przez autorów libertariańskich.
Keywords: Rothbard, Murray Newton (1926-1995); libertarianizm; anarchokapitalizm; prawo własności; teoria prawa; paradygmat; Austriacka Szkoła Ekonomii