Uwagi dotyczące ewolucji regulacji prawnych związanych z ochroną zabytków archeologicznych w świetle działalności poszukiwaczy zabytków w Polsce - Pacek, Martyna (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2022)
Poszukiwanie zabytków dokonywane przez amatorów staje się coraz popularniejsze. Egzekwowanie przepisów dotyczących ochrony zabytków nie jest jednak priorytetem. Poszukiwanie zabytków przy użyciu urządzeń elektronicznych, technicznych, jak również sprzętu do nurkowania dokonywane przez amatorów zdobyło popularność głównie w latach 90. XX w. Rozwiązania prawne w tej kwestii są silnie związane z ewolucją społeczeństwa i rozwojem technologii. W polskim ustawodawstwie pojęcie poszukiwania zabytków jest relatywnie nowe. Można jednak prześledzić ewolucję podejścia do definiowania zabytku i kwestii związanych ze znalezieniem zabytku, co poprzedzało i prowadziło do wykształcenia się odrębnej kategorii, jaką jest poszukiwanie zabytków. Archeolog to zawód regulowany, a wymagania stawiane osobom prowadzącym badania archeologiczne są wysokie i mogą zapewniać odpowiednie potraktowanie zabytku i kontekstu jego odnalezienia. Przepisy przyznają szerokie uprawnienia poszukiwaczom, choć nie mają oni żadnego formalnego wykształcenia. Dodatkowo, jeżeli wniosek o pozwolenie na poszukiwanie zabytków zostanie prawidłowo złożony, służby konserwatorskie nie mają podstaw do odmowy. Zabytki archeologiczne są własnością Skarbu Państwa. Poszukiwacze przyczyniają się do stymulowania nielegalnego obrotu zabytkami (też archeologicznymi) i nie jest to proceder incydentalny.
Keywords: poszukiwania zabytków; zabytek archeologiczny; poszukiwacze zabytków; archeolog; ochrona zabytków; ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; obrót zabytkami; wniosek o pozwolenie na poszukiwania zabytków; wniosek o pozwolenie na prowadzenie badań archeologicznych; historyczna ewolucja uregulowania dotyczącego poszukiwania zabytków