Prawo europejskie wobec stereotypizacji i mowy nienawiści - Trębacka, Marta (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2022)
W niniejszym artykule podejmowane są rozważania o charakterze interdyscyplinarnym, z obszaru nauk prawnych i społecznych. W rozwoju instytucji praw człowieka w okresie po II wojnie światowej doszło do wyodrębnienia się w prawie międzynarodowym systemu globalnego ochrony praw człowieka (uniwersalnego) i systemów regionalnych. W Europie system regionalnej ochrony praw człowieka stanowi prawo europejskie, stworzone przez organy Rady Europy i UE. Termin „prawo europejskie”, będące osią analizy autorki, odnosi się do systemu prawnego Rady Europy oraz UE, wspieranych przez ETPC i TSUE. W ramach postępujących współcześnie zmian społecznych to właśnie prawo europejskie stoi przed największymi wyzwaniami ochrony godności jednostki, nieznanych w obecnym wymiarze w XX w. Niniejszy artykuł ma na celu scharakteryzowanie zjawisk społecznych takich jak stereotypizacja i mowa nienawiści, które mimo nikłego rozpoznania w prawie europejskim są szeroko analizowane i badane w ramach nauk społecznych. Szeroka charakterystyka tych zjawisk ma na celu ukazanie korelacji, jakie zachodzą pomiędzy nimi jako nieposiadającymi w prawie europejskim odpowiednich definicji legalnych a obecnymi już regulacjami w zakresie przeciwdziałania dyskryminacji i wolności słowa. W niniejszym artykule przedstawiona zostanie charakterystyka zjawiska stereotypizacji oraz wyzwania, przed jakimi stoi europejskie sądownictwo przy rozstrzyganiu o szkodliwości stereotypów. Następnie przedstawiona zostanie charakterystyka mowy nienawiści wraz z analizą współczesnych regulacji prawnych o zasięgu europejskim obejmujących to zjawisko. Przedstawiona charakterystyka prowadzić będzie do opisania korelacji zjawiska stereotypizacji i mowy nienawiści z wolnością słowa i możliwością jej ograniczania w prawem przewidzianych przypadkach w celu zapobiegania zachowaniom dyskryminacyjnym w stosunku do grup dyskryminowanych. W ramach prowadzonej analizy wskazana zostanie również hierarchia ochrony cech naturalnych, która poprzez archaiczne regulacje europejskich przepisów przeciwdziałających dyskryminacji nie obejmuje w pełni ochrony mniejszości seksualnych pozostających współcześnie głównymi adresatami stereotypizacji i mowy nienawiści.
Keywords: stereotypizacja; mowa nienawiści; prawo europejskie; prawa człowieka; ochrona godności jednostki; dyskryminacja; przepisy antydyskryminacyjne; homofobia; wolność słowa; stereotyp; mniejszości seksualne