Rozwód jako punkt zwrotny w życiu jednostki – doświadczenia związane z rozpadem małżeństwa - Niedopytalska, Paulina (2021)
Niniejsza praca skupia się na kompleksowej analizie zjawiska rozwodu z perspektywy socjologicznej. Składa się ona z trzech głównych części, które w znacznym stopniu porządkują odbiór zarówno teorii ważnych dla zrozumienia istoty zjawiska rozwodu, założeń metodologicznych przyjętych na potrzeby badań, jak również uzyskanych na ich podstawie wyników.Pierwsza część pracy prezentuje definicje rodziny zarówno formy klasyczne jak i ich współczesne przekształcenia, ujęcie rodziny z perspektywy jej zmieniających się funkcji, a także ewolucji jej kształtu oraz składu. Kontekstem przemian rodziny są opisane zmiany kulturowe oraz społeczne, a także demograficzne, które stale wpływają na jej redefinicję. Ostatni, najbardziej rozbudowany i najbardziej nawiązujący do tematu pracy element, to przedstawienie ujęć teoretycznych odnoszących się do zjawiska rozwodu – jego specyfiki, przyczyn oraz skutków. Dopełnieniem jest zaprezentowanie przeglądu badań, które podejmują tematykę rozpadu małżeństw.Kolejną częścią pracy są założenia metodologiczne poczynione na rzecz przeprowadzonych badań, ich strukturyzacji oraz określenia głównych pytań, na które prowadzone badania miały odpowiedzieć. W ramach rozdziału metodologicznego została zaprezentowana również konceptualizacja głównych dla pracy pojęć. Tę część konstytuuje też przedstawienie narzędzia badawczego oraz doboru próby, które posłużyły do realizacji badań, a kończy ją – przedstawienie przebiegu badań oraz kwestii i problemów, które wówczas wystąpiły.Kluczową część pracy stanowi analiza wywiadów z osobami, które doświadczyły zjawiska rozwodu. W ramach rozmów z respondentami zostały poruszone wątki dotyczące początków znajomości ze współmałżonkiem, konstruowania ładu związku, a następnie małżeństwa oraz okoliczności, które doprowadziły do rozpadu małżeństwa. Sam proces rozwodowy, doświadczenia oraz emocje z nim związane, nie tylko dla samych badanych, ale również dla ich dzieci i otoczenia społecznego stanowią również ważny element części analitycznej. Ostatni fragment analizy skupia się na doświadczeniach porozwodowych oraz narracjach dotyczących budowania nowego ładu rodzinnego. Połączenie wyników badań z licznymi teoriami i koncepcjami pozwoliły na pokazanie zjawiska rozwodu nie tylko w skali mikrospołecznej – odnoszącej się do rodziny nią dotkniętej, ale również na odniesienie go do skali makrospołecznej na którą wpływa w znacznym stopniu. Główne i najważniejsze wnioski zostały zawarte w podsumowaniu, które stanowi syntetyczne zestawienie kluczowych ustaleń podjętych w ramach zrealizowanych badań.
Keywords: rozwód; rozpad rodziny; osoby rozwiedzione; rodzina; punkt zwrotny; emancypacja; indywidualizacja; pluralizacja aksjonormatywna; przemiany rodziny; drugie przejście demograficzne; sprawczość; podmiotowość