Wybrane aspekty organizacji i finansowania opieki społecznej pod zarządem Krajowego Zakładu Ubezpieczeń Śląska (1891-1945) - Simińska, Anna (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2021)
Artykuł przedstawia wybrane aspekty organizacji i finansowania działalności Krajowego Zakładu Ubezpieczeń Śląska w latach 1891-1945, w kontekście kształtowania się pierwszego w Europie państwa socjalnego i ubezpieczeniowej tradycji prawnej w zakresie opieki społecznej. Pierwsza ubezpieczeniowa forma opieki społecznej (Sozialversicherung) powstawała w Prusach w latach 80. i 90. XIX w., obok trwającej nadal, zapoczątkowanej w XVIII w. tradycyjnej opieki nad ubogimi (Fürsorge). Utworzenie Krajowego Zakładu Ubezpieczeń Śląska (Landesversicherungsanstalt für Schlesien) z jego nowoczesnym szpitalem we Wrocławiu stanowi modelowy przykład wprowadzenia fundamentalnych reform społecznych w Niemczech pod rządami kanclerza Ottona von Bismarcka. Placówka ubezpieczeniowa wykonywała zadania związane z opieką społeczną (wypłacała renty inwalidzkie i emerytury, zaopatrzenie dla wdów i tzw. sieroce) w formie skierowanej dla dobrowolnie ubezpieczających się i odprowadzających składki mieszkańców prowincji śląskiej. Krajowy Zakład Ubezpieczeń Śląska został utworzony jako instytucja w dużej mierze niezależna od państwa – publicznoprawny zakład ubezpieczeń społecznych z elementami korporacyjnego samorządu. Krajowy Zakład Ubezpieczeń Śląska zaznaczył się w historii pierwszego na świecie państwa socjalnego oraz w historii śląskiej organizacji opieki społecznej w XIX i pierwszej połowie XX w. jako dynamicznie rozwijająca się placówka ubezpieczeniowa z własnymi ośrodkami leczniczymi, sanatoriami i szpitalem. Świadczy o tym również wyłaniający się z rocznych sprawozdań z działalności instytucji obraz dochodowego zarządu finansami.
Keywords: Krajowy Zakład Ubezpieczeń Śląska; opieka społeczna; Śląsk 19 w.; Śląsk 20 w.; prawo socjalne