Czy własność intelektualna to kradzież? Stosunek libertarian do własności intelektualnej - Juszczak, Jakub (Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2020)
Rewolucja informatyczna trwająca od kilku dekad, rozwój globalizacji, a co za tym idzie – wzrost międzynarodowej wymiany handlowej i rozpowszechnienie wielu dóbr w stopniu wcześniej nieznanym spowodował wzrost zainteresowania tematyką własności intelektualnej (intellectual property) jako narzędzia ochrony konkurencyjności gospodarek poszczególnych krajów czy przedsiębiorstw oraz artystów. W celu realizowania tej ochrony zawierane są traktaty międzynarodowe, które jednak wzbudzają w opinii publicznej nieufność i wrogość (casus ACTA czy CETA ). Powoduje to wzmożoną dyskusję nad zakresem, w jakim prawo powinno regulować tą materię i czy jest ono w ogóle potrzebne, w której prezentowane jest wiele stanowisk na rzecz zarówno likwidacji jak i poszerzenia tego zakresu ochrony oraz jakie będą bezpośrednie efekty ekonomiczne ochrony lub jej braku. Wartym uwagi w tym kontekście są poglądy libertarian takich jak Murray Rothbard, Stephan Kinsella, Ayn Rand czy Robert Nozick, którzy argumentują na podstawie teorii praw własności jako uprawnień naturalnych, w przeciwieństwie do często używanych argumentów utylitarystycznych, opartych o użyteczność regulacji prawnej w osiąganiu pożądanego celu ekonomicznego czy społecznego. Wychodząc z podobnych założeń pierwotnych, odpowiadają na tytułowe pytanie w sposób bardzo rozbieżny, ze względu na rozumienie istoty własności. O ile Nozick czy Rand uzasadniają słuszność istnienia kategorii własności intelektualnej przy pewnych ograniczeniach czasowych jako równie uprawnionej co własność na dobrach materialnych jako wytworu ludzkiego intelektu i jego pracy, Rothbard oraz kontynuator jego myśli, Kinsella prezentują stanowisko odmienne. Definiują oni na istotę własności jako prawa do rzeczy rzadkiej, co oznacza nieprzystawalności kategorii własności do pojęcia idei, która nie posiada sama w sobie urzeczywistnienia, a jest przenoszona poprzez swoje odzwierciedlenie w dobru, będącym nośnikiem tej idei. Wskazują jednak na możliwość zawarcia specjalnej klauzuli przy umowie przenoszącej tytuł własności, która będzie imitowała w swym działaniu prawo własności intelektualnej, nie naruszając przy tym istoty prawa własności poprzez fakt dobrowolnego zobowiązania. Różnią się jednak w zakresie mocy tej klauzuli wobec osób trzecich.
Keywords: Rand, Ayn (1905-1982); Nozick, Robert; Rothbard, Murray Newton (1926-1995); Kinsella, Stephan; własność intelektualna; libertarianizm