Wykorzystanie szkół i uniwersytetów do celów militarnych w konfliktach zbrojnych – potrzeba działania - Nowakowska-Małusecka, Joanna (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2020)
Przedstawiona problematyka dotyczy kwestii relacji prawa do nauki jako jednego z podstawowych praw człowieka, niepodlegającego derogowaniu, do - powszechnego w konfliktach zbrojnych - nie tylko atakowania szkół i innych jednostek oświatowych oraz naukowych, ale także ich wykorzystywania w celach wojskowych tak przez państwowe siły zbrojne, jak i nierządowe grupy militarne. Ogromne znaczenie dla omawianego zagadnienia mają zarówno postanowienia podstawowych aktów międzynarodowego prawa praw człowieka w zakresie zapewnienia każdemu prawa do nauki, jak i regulacje w tym zakresie międzynarodowego prawa humanitarnego. Konwencje genewskie o ochronie ofiar wojny w sposób jednoznaczny nakładają na strony konfliktów zbrojnych obowiązek zapewnienia zwłaszcza dzieciom poniżej 15. roku życia takich warunków, w których nauka i wychowanie zgodnie z tradycjami są możliwe. Nauka nie powinna być przerwana tylko dlatego, że trwa konflikt zbrojny, bowiem właśnie w tej niezwykle trudnej i wyjątkowej sytuacji jest ona szczególnie istotna. W tym celu, także dla zapewnienia dzieciom i studentom bezpieczeństwa, wszelkie obiekty przeznaczone do realizacji edukacji i nauki powinny być chronione przed atakami. Co więcej, wobec częstych naruszeń oraz wykorzystywania obiektów oświatowych i naukowych do celów militarnych, społeczność międzynarodowa stanęła na stanowisku przedsięwzięcia, instrumentem politycznym, takich działań, które ograniczyłyby zarówno ataki na szkoły i uniwersytety, jak i ich wykorzystywanie w celach wojskowych. Ma to być zapewnione poprzez realizację przez strony konfliktów Wytycznych z Lucens (Lucens Guidelines for Protecting Schools and Universities from Military Use during Armed Conflict) oraz Deklaracji w sprawie bezpiecznych szkół (Safe Schools Declaration), która została przyjęta przez większość państw członkowskich ONZ.
Keywords: prawo do nauki; obiekty cywilne; ochrona dóbr kultury; wyczyczne z Lucens; deklaracja w sprawie bezpieczeństwa szkół