The legal nature of the letter of credit relationship - Gnatìv, Oksana (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2016)
Pojęcie akredytywy nie jest nowe w prawie cywilnym. Skomplikowany charakter tego zjawiska prawnego doprowadził do odmiennej interpretacji w różnych systemach prawnych oraz ustawodawstwie poszczególnych krajów. Kwestia charakteru prawnego wynikającego z tytułu akredytywy niejednokrotnie była badana w rodzimej i zagranicznej cywilistyce. Jednak to, że zagadnienie prawnego charakteru stosunków wynikających przy otwarciu akredytywy wciąż jest aktualne i wciąż wymaga kompleksowej analizy prawnej, nie budzi wątpliwości. W publikacji „Jednolitych zasady i praktyk dokumentacji akredytywy” Uniform Customs and Practice for Documentary Credits z 25 października 2006 r. Nr 600, która weszła w życie 1 lipca 2007 r., akredytywa rozpatrywana jest jako jakakolwiek umowa jakiekolwiek pismo, która jest nieodwołalna i stanowi konkretne bezwarunkowe zobowiązanie banku-emitenta do podjęcia realizacji określonych dokumentów zgodnie z umową akredytyw. Podobnie jak Kodeks Cywilny Ukrainy w artykule 626 omawia treść pojęcia umowy rozumianej jako porozumienie stron, Komisja Bankowa Międzynarodowej Izby Handlowej w nowym wydaniu UCP 600 także podkreśla umowny charakter stosunków wynikających przy otwarciu akredytywy. Poprzednie bowiem wydanie „Jednolitych zasad i praktyk” dotyczące akredytywy dokumentowej, interpretując akredytywę jako jakąkolwiek umowę, zostawiło podstawy do odniesienia akredytywy do jednostronnych czynności prawnych.Ogólnie biorąc, wszystkie poglądy na temat charakteru prawnego akredytywy można ująć w następujących koncepcjach: umowy zawartej pod warunkiem; umowy komisji; umowy zlecenie; umowy na rzecz osoby trzeciej; umowy poręczenia; zobowiązania specjalnego rodzaju sui generis.Stosunek prawny z tytułu akredytywy wynika tylko wtedy, gdy klient płatnik jest w stosunku umowy z bankiem-emitentem, wynikającej z umowy rachunku bankowego. Zawarcie umowy rachunku bankowego jest jedną z przesłanek powstania stosunku prawnego akredytywy. Inną przesłanką powstania akredytywy jest obecność stosunku umownego między płatnikiem a odbiorcą. Umową tą może być umowa sprzedaży, dostawy i inne. Akredytywa ma na celu zapewnienie wykonania zobowiązania pieniężnego, które powstało z umowy między płatnikiem a odbiorcą umowy. Jednak taki stosunek prawny nie wynika automatycznie. Aby otworzyć akredytywę, klient płatnik przekazuje do banku-emitenta wymagane oświadczenie, a w przypadku otwarcia akredytywy pokrywanej z góry — także przekazy pieniężne. Natomiast bank-emitent, przyjmując zgłoszenie, decyduje, w jaki sposób będzie realizowana akredytywa, oraz wyznacza innych uczestników akredytywy dokumentowej bank pośredniczący, który pełni funkcję banku awizującego, bank wykonujący. Przyjęcie wniosku w teorii prawa cywilnego uznawane jest za akceptację, a zatem złożenie wniosku uznawane jest za ofertę.Akredytywa może być interpretowana jako dwustronna i odpłatna umowa konsensualna. W trakcie rozliczania akredytywy wszystkie podmioty stosunku prawnego mają do czynienia tylko z dokumentami. Jednak celem umocowania tej normy jest usunięcie możliwych subiektywnych okoliczności, które pozwalałyby uczestnikom na nadużywanie ich praw czy też niewywiązywanie się z ich zobowiązań wynikających ze stosunku prawnego z tytułu akredytywy.Przedmiotem umowy akredytowej jest usługa bankowa, która polega na wypłacie beneficjentowi określonej w warunkach umowy sumy albo wywiązaniu się z innych określonych w ustawodawstwie zobowiązań, pod warunkiem prawidłowo przestrzeganej umowy.Podsumowując, należy stwierdzić, że stosunek prawny z tytułu akredytywy pod względem natury prawnej jest cywilnym stosunkiem prawnym, który powstaje na mocy samodzielnej umowy o świadczeniu usług bankowych, w szczególności realizacji wypłaty określonej sumy beneficjentowi na podstawie spełnienia określonych warunków zapisanych w dokumentach zawieranych między klientem i bankiem-emitentem.
Keywords: letter of credit; contract; client; issuing bank; beneficiary