Zwroty szacunkowe w aktach normatywnych: podstawy użycia, zasady realizacji, zastosowanie oraz interpretacja - Kosovič, Vìtalìj (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2016)
Artykuł jest poświęcony wyjaśnieniu sposobów użycia zwrotów szacunkowych jako narzędzi do wykorzystania w praktyce prawnej na głównych etapach regulacji stosunków społecznych — podczas tworzenia prawa, jego stosowania i wykładni. W niniejszym artykule autor określił zwroty szacunkowe i podał ich definicję, wskazując na ich cechy główne. Nazwał funkcje zwrotów szacunkowych, które wskazują na celowość ich użycia w treści aktów normatywnych. Ponieważ wśród teoretyków i praktyków prawa występują spory dotyczące funkcjonowania w obiegu prawnym zwrotów szacunkowych w aktach normatywnych, w tekście określone zostały przesłanki ich wprowadzenia do projektowanego na Ukrainie ustawodawstwa. Wśród nich należy wyróżnić: konieczność stworzenia norm prawnych przeznaczonych do regulacji stosunków społecznych, których znaczenie społeczne zmienia się z upływem czasu, a także konkretyzacja norm ogólnych oraz dokonywanie wykładni uściślającej. W artykule został opisany niezbędny system wymogów techniczno-aksjologicznych i prawnych, które są gwarantem odpowiedniego zastosowania norm prawnych z wykorzystaniem zwrotów szacunkowych. Wyróżniony został szereg reguł dotyczący faz stosowania norm formalnie nieokreślonych oraz kluczowych przepisów, które powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w prawnym zastosowaniu aktów przyjętych przez użycie norm prawnych ze zwrotami szacunkowymi. Autor dokonał opisu przesłanek i gwarancji gnoseologiczno-aksjologicznych oraz prawnych zapobiegających błędom w stosowaniu szacunkowych norm prawnych. Wśród przesłanek i gwarancji prawnych wydzielone zostały normatywne i organizacyjne. Do normatywnych zaliczone zostały: usystematyzowana terminologia, ustalony katalog faktów, konkretyzacja norm prawnych itp.; do organizacyjnych — interpretacja wyroków sądów, glosy prawne dotyczące zwrotów szacunkowych, wyjaśnianie terminów prawnych przez doktrynę prawną. Autor określi też system reguł interpretacji norm prawnych ze zwrotami szacunkowymi, wśród których należy przede wszystkim wskazać na reguły mówiące o tym, że: interpretacja treści identycznych zwrotów szacunkowych w tym samym akcie normatywnym winna być w każdym przypadku jednolita; istotne społecznie czynniki składające się na zwrot szacunkowy powinny być interpretowane zgodnie z aktualną teorią i praktyką prawną powinny być wyważone i mieć potwierdzenie w praktyce; prawna interpretacja zwrotu szacunkowego powinna być zbieżna z jego odbiorem społecznym i odzwierciedlać świadomość prawną społeczeństwa; do interpretacji treści zwrotów szacunkowych należy wykorzystywać terminologię formalnie określoną i zrozumiałą.
Keywords: zwroty szacunkowe; prawotwórczość; praworealizacja; prawostosowanie; interpretacja prawnych norm; społeczna ważność