Pravovì zasadi viniknennâ paps′kih volodìn′ v Italїї III-VI st. - Tiŝik, Boris; Gutìv, Bogdan (L'vìvs'kij nacìnal'nij unìversitet ìmenì Ìvana Franka, 2017)
W artykule zostały zbadane podstawy prawne, warunki i specyfika papieskich posiadłości we Włoszech III–VI w. oraz proces unifikacji papieskiej ojcowizny Patrymoniy St. Peter, które poprzedziły powstanie zjednoczonego państwa papieskiego. Autorzy stwierdzili, że pierwsze własności ziemskie papieże zaczęli nabywać i rozwijać kilka wieków przed utworzeniem własnego państwa na podstawie aktów prawnych cesarzy rzymskich, którzy stopniowo wprowadzali uznanie wolności wyznania chrześcijańskiego, a tym samym zapewniali chrześcijanom i ich społeczności status legalności z jednoczesnym rozszerzeniem praw duchownych kleru. W ten sposób Kościół otrzymał prawo do własności ziemi oraz uznanie politycznej władzy papieży rzymskich na przynależnych im terytoriach.Nabycie i późniejsza ekspansja papieskiej własności ziemi przyczyniały się do ograniczenia prześladowania chrześcijan w Imperium Rzymskim, co zostało po raz pierwszy zapisane w edykcie Galiena z 260 r. Ustanowił on politykę religijnej tolerancji dla chrześcijan i po raz pierwszy zabezpieczył prawa własności Kościoła, np. własności gruntów. Przywrócił też za pośrednictwem biskupów wszystkie skonfiskowane Kościołowi dobra, przede wszystkim kimitriyi, tj. grobowce, które były miejscami sprawowania bożeństw.Autorzy artykułu dokonali również analizy edyktu tolerancyjnego Galeriusza, który ustanawiał wolność religijną chrześcijan, zezwalał na sprawowanie obrządków chrześcijańskich pod warunkiem, że chrześcijanie będą modlić się za pomyślność państwa i cesarza. We wskazanym akcie prawnym nie chodziło jednak o przywrócenie czy zagwarantowanie nietykalności majątku chrześcijan, ale w ogóle o ich prawo do własności.Proces nadania Kościołowi prawa własności ziem, które stopniowo łączyły się w papieską własność, scharakteryzowany został na podstawie edyktu mediolańskiego z 313 r., konstytucji Konstantyna z 321 r. i kodeksu teodozjańskiego.Edykt mediolański nadał chrześcijaństwu prawo do legalnego istnienia w Imperium Rzymskim. Dał też początek oficjalnemu uznaniu kościoła chrześcijańskiego jako podmiotu prawnego, równoprawnego z innymi kościołami i umocował jego pozycję prawną. Oprócz tego wskazany edykt regulował majątkowe i społeczne prawa chrześcijan jako wspólnoty i wierzących oraz przewidywał przywrócenie chrześcijanom skonfiskowanej w okresie prześladowań własności. Konstytucja Konstantyna dała kościołowi prawo wykupu nieruchomości i zarządzania nimi oraz umożliwiała wiernym przekazanie własnego majątku na rzecz kościołą, co przyczyniło się do zwiększenia własności papskich.Księga XVI kodeksu teodozjańskiego uznaje konstytucje cesarzy, które sankcjonują istniejący stan kościoła chrześcijańskiego, wskazując w szczególności na prawa majątkowe innych wyznań, które mogły być ograniczne i pozbawiane własności na rzecz kościoła chrześcijańskiego. Konstytucje z 407 r., 412 r. i 426r.. Kodeks z 434 r. przewidywał, że majątek zmarłych kapłanów lub kanoników, którzy nie pozostawili testamentu oraz bezpośrednich spadkobierców, przechodził na korzyść kościoła.
Keywords: edykt Galiena; edykt Galeriusza; edykt mediolański; konstytucja Konstantyna; kodeks teodozjański