Logìčnij pìdhìd do pravovoї argumentacїї - Dudaš, Tamara (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2020)
Artykuł jest poświęcony argumentacji prawnej (dalej: AP), a mianowicie badaniom opartym na logice. Autorka opisuje podstawy metodologiczne zaproponowane przez logikę w celu ustalenia kluczowych pojęć badań AP. Na początku przedstawia najbardziej rozpowszechnione logiczne koncepcje, będące odpowiednią podstawą metodologiczną badań. Zgodnie z pierwszym podejściem przedstawionym przez T. Bencha-Capona, J. Fudlę, H. Yoshino, R. Alexy’ego, A. Soatemana i N. MacCormicka logika dedukcyjna jest rdzeniem badań AP. Tylko nieliczni badacze proponują jednak „czyste” logiczne podejście do AP, podczas gdy większość albo łączy kilka podejść (mianowicie logiczne i dialektyczne), albo proponuje jedynie element empiryczny — rekonstrukcję argumentów prawnych z logicznymi regułami. Logiczne podejście do badań AP powinno obejmować elementy filozoficzne, teoretyczne, empiryczne, które określają charakterystyczne cechy logicznego podejścia do AP.Filozoficzny element badań AP polega na geometrycznej koncepcji racjonalności, to jest filozoficznej aksjomatycznej idei racjonalności AP w celu zapewnienia pewności prawnej. Logiczny model teoretyczny AP zapewnia prawdziwość (ważność) wniosku, podczas gdy przesłanki są prawdziwe. Logiczny teoretyczny model argumentacji dotyczy AP w jednym z dwóch kontekstów: albo w „kontekście odkrycia”, albo w „kontekście uzasadnienia”. Rekonstruowanie AP w „kontekście odkrycia” za pomocą logicznego podejścia nie jest jednak właściwe. Logiczne podejście do AP implikuje określony standard poprawności argumentacji — standard ważności. Empiryczny komponent badań AP wymaga ustalenia formalnej ważności LA w różnych dziedzinach prawa przez rekonstrukcję argumentacji. Zgodnie z formalnym (dedukcyjnym) logicznym podejściem AP opiera się na rozumowaniu, czego dowodem jest jego charakter będący wynikiem wnioskowania dedukcyjnego. Argument dedukcyjny jest instrumentem AP opartym na logicznym podejściu. Może być legalny, jeżeli opiera się na prawie pisanym, lub nabiera mocy prawnej, jeżeli uzasadniają to problemy społeczne w procedurze podejmowania decyzji prawnych. Logiczne podejście do AP w „kontekście odkrycia” pozwala założyć pewne kwestie ontologiczne dotyczące AP. Argumentację prawną uważa się za uzasadnienie poprzez wykazanie zbioru argumentów dotyczących określonego problemu prawnego zgodnie z logicznymi regułami prawdy.
Keywords: argumentacja prawna; argumentowanie prawne; podejście logiczne; geometryczna koncepcja racjonalności; logiczny teoretyczny model argumentacji