Oswajanie niepewności. Studia społeczno-ekonomiczne nad młodymi pracownikami sprekaryzowanymi - Mrozowicki, Adam; Czarzasty, Jan (Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2020)
Książka stanowi efekt realizowanego w latach 2016–2019 pod kierunkiem Juliusza Gardawskiego, Adama Mrozowickiego i Very Trappmann projektu badawczego PREWORK – „Młodzi pracownicy prekaryjni w Polsce i Niemczech: socjologiczne studium porównawcze warunków pracy i życia, świadomości społecznej i aktywności obywatelskiej”. Badanie finansowały Narodowe Centrum Nauki i DFG (Deutsche Forschungsgemeinschaft) w ramach programu „Beethoven” (UMO-2014/15/G/HS4/04476, DFG: TR1378/1-1). Monografię podzielono na trzy części. Pierwsza dotyczy teoretycznych i metodologicznych problemów badań nad pracownikami sprekaryzowanymi. Rozpoczyna ją rozdział kilku autorów, który stanowi wprowadzenie teoretyczne zawierające omówienie podstawowych pojęć oraz przegląd literatury poświęconej ekonomicznym, politycznym i kulturowym uwarunkowaniom procesów prekaryzacji. Następnie Mateusz Karolak prezentuje analizę danych zastanych (GUS, Eurostat) i dostępnej literatury przedmiotu dotyczącej prekaryzacji ludzi młodych na rynku pracy w Polsce. W rozdziale 3 Jan Czarzasty wprowadza do badań CATI, omawiając tradycje badań nad mentalnością ekonomiczną w zespole SGPiS i SGH. Część I kończy wprowadzenie metodologiczne do badań biograficznych w ramach projektu PREWORK autorstwa Adama Mrozowickiego.Na drugą część książki – „Wybrane aspekty świadomości i strategii życiowych młodych pracowników sprekaryzowanych w Polsce” – składa się dziewięć rozdziałów. Część tę otwiera tekst Agaty Krasowskiej relacjonujący wyniki analizy tematycznej związanej z doświadczeniami i znaczeniami przypisywanymi przez młodych ludzi ich pracy. Aleksandra Drabina-Różewicz analizuje konsekwencje prekaryzacji pracy dla procesów wchodzenia w dorosłość (rozdz. 6) oraz sposoby doświadczania prekaryjności przez kobiety i mężczyzn (rozdz. 10). Relacje między prekaryjnością w sferze pracy a doświadczeniami pozazawodowymi rozpatrują w swoim rozdziale Magdalena Andrejczuk i Jacek Burski (rozdz. 7). W rozdziale 8 Jacek Burski analizuje, w jakim zakresie i w jakich warunkach prekaryzacja pracy uruchamia procesy biograficznej trajektorii. Andrejczuk sprawdza natomiast (w rozdz. 9), jak prekaryjność może być przezwyciężana przez orientacje przedsiębiorcze. Adam Mrozowicki (w rozdz. 12) analizuje wzory wycofania i zaangażowania politycznego ludzi młodych. Mateusz Karolak w rozdziale 11 na bazie badań biograficznych z projektu PREWORK i dodatkowych 14 wywiadów biograficznych z migrantami powrotnymi z Wielkiej Brytanii do Polski , rozpatruje powiązania pomiędzy zagraniczną migracją (i jej biograficznym „normalizowaniem” i „odczarowywaniem”) a normalizacją prekaryjności. W rozdziale 13 zaś Przemysław Błaszkiewicz prezentuje własne badania nad kulturą polityczną studentów socjologii we Wrocławiu, traktowanych przez autora jako „potencjalni prekariusze” .Ostatnia część monografii ma charakter porównawczy i zawiera wstępne wyniki analiz polsko-niemieckich. W rozdziale 14 Juliusz Gardawski prezentuje analizę badań CATI w projekcie PREWORK, wskazując m.in. na odzwierciedlenie w ekonomicznej mentalności młodzieży polskiej i niemieckiej wizji gospodarek dobrze urządzonych, które są charakterystyczne dla porządków instytucjonalnych w obu krajach, i to pomimo prekaryzacji. Rozdział 15, autorstwa partnerów niemieckich (Aleksandrę Seehaus, Verę Trappmann i Denisa Neumanna), dostarcza podstawowych danych o uwarunkowaniach i formach prekaryjności młodych ludzi w Niemczech. W rozdziale 16, napisanym wspólnie przez zespół polsko-niemiecki, zaprezentowano próbę połączenia analizy biograficznej i badań CATI w rozważaniach dotyczących procesów (auto)identyfikacji (i „dezidentyfikacji”) dokonywanej przez młodych Polaków i Niemców w odniesieniu do klas społecznych. Omawianą część wieńczy rozdział 17, również autorstwa polsko-niemieckiego zespołu, w którym zawarto propozycję typologii strategii życiowych pracowników sprekaryzowanych w obu krajach.
Keywords: prekaryzacja; rynek pracy; badania biograficzne; Polska; Niemcy; socjologia; strategie życiowe; świadomość społeczno-ekonomiczna; projekt PREWORK