Europejska Polityka Sąsiedztwa : konstrukcja i charakter prawny - Kalicka-Mikołajczyk, Adriana (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2021)
Publikacja poświęcona jest konstrukcji prawnej i charakterowi prawnemu Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (EPS). Zbadanie tych zagadnień jest celem rozważań zawartych w prezentowanym opracowaniu i wyznacza ich zakres. Pozwoli to w konsekwencji na określenie dalszych cech charakterystycznych dla całego mechanizmu funkcjonowania EPS, rozumianego jako zespół instrumentów działania tej polityki. W pracy przyjęto hipotezę, iż na podstawie zawieranych i przyjmowanych w ramach tej polityki instrumentów EPS nadano szczególną konstrukcję prawną, która bezpośrednio wpływa na jej charakter prawny. Podstawą prawną EPS jest art. 8 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z postanowieniami ustępu 1 „Unia rozwija szczególne stosunki z państwami z nią sąsiadującymi, dążąc do utworzenia przestrzeni dobrobytu i dobrego sąsiedztwa, opartej na wartościach Unii i charakteryzującej się bliskimi i pokojowymi stosunkami opartymi na współpracy”. Celem współpracy jest ustanowienie „szczególnych stosunków” pomiędzy UE i państwami sąsiedzkimi, które mają być „bliskie i pokojowe oraz oparte na współpracy” i mają doprowadzić do „utworzenia przestrzeni i dobrobytu”. Podkreślić należy, iż tak ogólna i elastyczna formuła pozwala zainteresowanym podmiotom dowolnie kształtować relacje pomiędzy sobą, biorąc pod uwagę wzajemną wizję przyszłych relacji oraz stosowaną przez UE na arenie międzynarodowej zasadę zróżnicowania. Jednakże, co należy wyraźnie podkreślić, w postanowieniach niniejszego artykułu nie znajdziemy odpowiedzi, za pomocą jakich instrumentów ten cel zrealizować. Ogólną wskazówkę interpretacyjną zawierają postanowienia ustępu 2, na podstawie których przyznano Unii Europejskiej kompetencję do zawierania „specjalnych umów” z państwami sąsiedzkimi, z tym jednak zastrzeżeniem, iż dla realizacji powyższego celu Unia Europejska „może”, a nie „musi” zawrzeć z państwem sąsiedzkim tego typu umowę międzynarodową. Oznacza to iż UE pozostawione zostało prawo wyboru formy instrumentu/instrumentów, z pomocą którego/których nastąpi realizacja celu współpracy z państwami sąsiedzkimi określona w ustępie 1. Kwestią zatem otwartą pozostaje odpowiedź na pytanie, za pomocą jakiego instrumentu/jakich instrumentów polityka ta jest realizowana. I między innymi na to pytanie niniejsza monografia ma udzielić odpowiedź.
Keywords: Europejska Polityka Sąsiedztwa; Unia Europejska; artykuł 8 TUE; wartości; spójność; Partnerstwo Wschodnie; umowa stowarzyszeniowa; plan działania