Wykonywanie wolnego zawodu w ramach stosunku pracy w prawie polskim - Borowicz, Jacek (E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2020)
Uregulowania prawne obowiązujące w Polsce przewidują możliwość wykonywania wielu wolnych zawodów ( na przykład radców prawnych, rzeczników patentowych, doradców podatkowych, biegłych rewidentów, lekarzy, diagnostów laboratoryjnych, pielęgniarki ) w ramach stosunku pracy. Autor niniejszego opracowania definiując na wstępie pojęcie wolnego zawodu oraz klasyfikując prawne formy jego wykonywania przeprowadza analizę kwestii nawiązania, zamiany i ustania stosunku pracy pracownika – profesjonalisty oraz jego praw, obowiązków i odpowiedzialności. Przechodząc następnie do szczegółowych wątków prawnych i aksjologicznych wskazuje, że ustawodawca dopuszczając możliwość pracowniczą formę wykonywania wolnego zawodu nadaje stosunkowi pracy profesjonalisty nietypowy kształt. Najistotniejsze jest to, że przepisy obowiązującego prawa modyfikują zakres uprawnień pracodawcy do kierowania pracą pracownika – profesjonalisty. Gwarantują one temu pracownikowi niezależność merytoryczną ( niezależność intelektualną ) w zakresie samodzielnego kształtowania treści czynności zawodowych. W niektórych przypadkach przyznają mu one także pewien stopień samodzielności w zakresie organizacji pracy ( samodzielność wyboru czasu i miejsca pracy). Wprowadzenie przepisów gwarantujących niezależność i samodzielność pracownika - profesjonalisty skutkuje zatem ograniczeniem zakresu obowiązku wykonywania przez niego poleceń pracodawcy dotyczących pracy. Nie oznacza to jednak całkowitego wyeliminowania kierownictwa pracodawcy w odniesieniu do sposobów i metod wykonywania przez niego pracy umówionej. Ustawodawca chroni bowiem niezależność zawodową pracownika – profesjonalisty w odniesieniu do kluczowych czynności zawodowych definiujących istotę danej profesji. Przejawem podporządkowania pracownika – profesjonalisty będzie między innymi obowiązek wykonywania przez niego pracy w określonym wymiarze, obowiązek pozostawania w dyspozycji pracodawcy, obowiązek przestrzegania reguł porządku i organizacji pracy określonych w regulaminie pracy oraz poleceń pracodawcy odnoszących się do tych właśnie kwestii. Prowadzone w niniejszym opracowaniu rozważania skłaniają jego autora w szczególności do akceptacji dopuszczalności wykonywania wolnego zawodu w ramach nietypowego stosunku pracy i uznania za wystarczające gwarancji prawnych niezależności i samodzielności zawodowej profesjonalisty zatrudnionego w ramach stosunku pracy.
Keywords: wolny zawód; zawód zaufania publicznego; zawód samodzielny; formy wykonywania wolnych zawodów; wykonywanie wolnego zawodu w ramach stosunku pracy; aksjologia wolnego zawodu; wolność pracy; wolność wykonywania zawodu; niezależność zawodowa; pracownik; pracodawca; stosunek pracy; nietypowy stosunek pracy; podporządkowanie pracownika; kierownictwo pracodawcy; obowiązek wykonywania poleceń przełożonego; obowiązki pracownicze; uprawnienia pracownicze; odpowiedzialność pracownicza; pracownik wykonujący wolny zawód; prawne gwarancje niezależności i samodzielność pracownika wykonującego wolny zawód; radca prawny; rzecznik patentowy; biegły rewident; doradca podatkowy; architekci; inżynier budownictwa; psycholog; fizjoterapeuta; lekarz; pielęgniarka; położna; diagnosta laboratoryjny; lekarz weterynarii; aptekarze