„Doskonalenie się czyni człowieka wolnym” – niemiecka koncepcja „Bildung” jako etyczny nakaz i metoda spełniania się jednostki, czyli o utopii i ideologii - Jędrzejczak, Helena Anna (Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego, 2020)
Tekst porusza problematykę niemieckiej koncepcji „Bildung”, oznaczającej uczenie się i doskonalenie jako sposób na uzyskanie pełni człowieczeństwa. Do jego analizy wykorzystano kategorie ideologii i utopii w rozumieniu niemieckiego socjologa wiedzy Karla Mannheima. W artykule zaprezentowano koncepcję „Niemieckiej drogi odrębnej” i odniesiono się do najważniejszego elementu tworzącego „Bildungsbürgertum” – mieszczanina, dla którego ciągłe kształcenie się stanowi wypełnienie jego powołania. Te idee rozpatrywane są w kategoriach myślenia utopijnego według Mannheima. Wykorzystując metodologię socjologii wiedzy i historii idei, tekst opisuje konteksty społeczny, polityczny i ideowy, które pozwoliły na powstanie idei „Bildung” and „Bildungsbürgertum” i wynikających z nich ideologii i utopii.
Keywords: utopia; ideologia; Karl Mannheim; Sonderweg; Bildung; wolność; edukacja; kultura