Ineffective assistance of counsel as grounds for habeas corpus relief in post-conviction proceedings - Zielińska-Rapacz, Barbara (Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2019)
Wniosek o habeas corpus jest środkiem, który umożliwia osobie pozbawionej wolności zbadanie przez sąd legalności jej skazania. Przed skorzystaniem z tej możliwości skazany powinien wyczerpać wszelkie możliwe środki służące ponownemu zbadaniu legalności skazania, przysługujące mu na podstawie prawa stanowego. Ponadto wnioskodawca powinien uczynić zadość wszelkim stanowym przepisom proceduralnym. W wypadku niezadośćuczynienia temu obowiązkowi sąd stanowy nie rozpozna wniosku, chyba że wnioskodawca udowodni, iż nie mógł spełnić wymogów proceduralnych z powodów, na które nie miał wpływu. Wnioskodawcy w takiej sytuacji bardzo często powołują się na nieefektywną pomoc obrońcy.Zasadą jest, iż na nieefektywną pomoc obrońcy w postępowaniu przed sądem federalnym można powołać się poza postępowaniem głównym obejmującym rozpoznanie sprawy w I i II instancji. Prawo do obrony zagwarantowane w szóstej poprawce do Konstytucji Stanów Zjednoczonych nie rozciąga się jednak na postępowania poza postępowaniem głównym. Skazani nie mogą zatem powołać się na nieefektywną pomoc obrońcy, aby odwrócić stan niezadośćuczynienia obowiązkom proceduralnym wynikającym z prawa stanowego. Taki stan rzeczy budził wiele wątpliwości. W wypadku gdy pełnomocnik wnioskodawcy w postępowaniu poza postępowaniem głównym nie powoła się na nieefektywną pomoc obrońcy, który reprezentował skazanego w postępowaniu w I lub II instancji, wnioskodawca nie będzie mógł później wnosić o habeas corpus na tejże podstawie, gdyż wymagania proceduralne prawa stanowego nie zostały spełnione.Do tego problemu odniósł się Sąd Najwyższy w orzeczeniu w sprawie Martinez v. Ryan. Sąd dopuścił możliwość powołania się przez wnioskodawcę na nieefektywną pomoc obrońcy w postępowaniu poza postępowaniem głównym jako przesłankę niemożności zaspokojenia wymogów proceduralnych postępowania przed sądem stanowym. Biorąc pod uwagę, iż w ponad połowie postępowań związanych z wnioskiem o habeas corpus wnioskodawcy powołują się na nieefektywną pomoc obrońców, orzeczenie to ma ogromny wpływ na doktrynę habeas corpus.
Keywords: doktryna habeas corpus; nieefektywna pomoc obrońcy